Antaŭrigarde al 2017

En la resumoj similaj al ĉi tiu oni emas skribi, ke temas pri “speciala jaro”. Kiam mi prognozis la okazaĵojn de 2015, mi skribis ke la jaro iĝos “aparte interesa”. Tiujn esprimojn mi ŝatus eviti, sed ankaŭ ĉi-foje la tento estas granda. En 2017 la ĉiam pli profunde enkriziĝanta UEA daŭrigos la procezon de statutŝanĝoj kaj la sendependiĝinta TEJO por la unua fojo kongresos en Afriko. Gravaj ŝanĝoj tuŝos almenaŭ tri gravajn E-revuojn: unu ĉesigas paperan eldonon, du aliaj ricevos novan redaktoron kaj unu el ili ankaŭ eldonanton.

2017

Jam komence de la jaro malaperos, ne priplorate, la socia retejo Ipernity. Antaŭ ne tiom longe – se ankaŭ mi povas memori tion – ĝi estis la interreta centro de esperantistoj. Lanĉite en 2006, nur du jarojn post Facebook, ĝi rapide disvolviĝis. Pro la frua enkonduko de la esperantlingva versio ĝi gajnis favoron de esperantistoj. Kreiĝis tie abundo da Esperantaj grupoj, paĝoj kaj profiloj. Iom post iom la interesiĝo pri Ipernity ŝrumpis kaj la merkato de sociaj retejoj ekhavis siajn grandulojn kiel Facebook, Twitter aŭ Instagram, kien migris ankaŭ esperantistoj. La aliaj retejoj marĝeniĝis aŭ eĉ malaperis – kiel nun Ipernity, kiu ne trovis financadon. Kelkaj provoj starigi apartan socian retejon por esperantistoj ne evidentiĝis sukcesaj. Surbaze de tiuj spertoj ne estas facile taksi kiel – se entute – oni rememoros post deko da jaroj la hodiaŭ tre popularajn retejon Duolingo kaj aplikaĵon Telegram. Tute egale ili povos iĝi la Facebook de la lingvolernado, respektive rapida komunikado. Sed ili povos ankaŭ malaperi – same ne priplorate kiel Ipernity.

Oni ne povas taksi la gravecon de unuopaj iniciatoj laŭ la hodiaŭa entuziasmo. Verŝajne multaj el tiuj, kiuj donacis jam pli ol 25 mil eŭrojn por la nova aplikaĵo Amikumu, ne memoras, ke Amikumu jam ekzistis – en la jaroj 2007–2008 ĝi funkciis kiel interkona retejo por esperantistoj kaj estis misfama pro tio, ke ĝi ofte paneis. Nun ĝi estas parto de la historio, tiu historio pri kiu oni ne instruos en la Esperanto-kursoj.

Samtempe kun Ipernity malaperas ankaŭ La Ondo de Esperanto tia kia ni ĝin konas – unu el la plej gravaj Esperanto-revuoj ĉesigos la paperan eldonon kaj ekde januaro 2017 aperos nur elektronike (kiel PDF kaj ePub). Similan paŝon fine de 2012 faris la fama usona Newsweek. Iom tro frue ĝi anoncis la “morton de papero”, ĉar jam unu jaron poste la eldonejo devis rekonsideri sian decidon kaj ekde marto 2014 Newsweek denove aperas en kioskoj. Pri simila sorto por La Ondo mi tamen ne faras al mi esperojn. Al la gazeto povus iom helpi la plilongiĝanta marasmo de la revuo Esperanto, sed transpreno de abonantoj iĝas pli defia kiam la revuo aperas nur en la reto.

Ne nur pro la problemoj pri sia oficiala organo UEA pli kaj pli sinkas en krizon. Post la perdo de kvarono el la individuaj membroj en 2016, plia perdo ĉi-jare iĝas malpli verŝajna. Kaj se ĝi okazus, tio ne plu estus harhirtiga, sed kalviga. En la pasinta jaro UEA atingis sian malpinton – tiom malmultajn individuajn membrojn ĝi ankoraŭ ne havis post la dua mondmilito.

La nuna estraro de UEA ne estas bonŝanca se temas pri personaj elektoj. La nova ĝenerala direktoro, kiu enposteniĝis en majo 2016, antaŭ kelkaj semajnoj konfesis en la intervjuo por Ĉina Radio Internacia, ke por la posteno estis kandidatoj pli spertaj ol ŝi. Ankaŭ la laŭvicaj redaktoroj de la revuo Esperanto evidentiĝas maltaŭgaj por tiu rolo – ĝis la 15-a de januaro estas malfermita la alvoko por kandidatoj el kiuj la teamo de Fettes elektos jam sian trian redaktoron. Dume, la oktobra numero atingis la unuajn abonantojn nur fine de decembro. Mankas indikoj pri la novembra kaj decembra numeroj, sed ni scias ke ekde la januara numero provizore redaktoras la vicprezidanto Stefan MacGill.

102-a Univesala Kongreso en SeuloLa subteno por la nuna estraro ĉirkaŭ la 102-a UK en Seulo povos fali same abrupte kiel la membraro. Tiam estos jam evidente ke la kongreso estas eĉ malpli granda ol tiu en Nitro. Ĉi tiu UK markos ankaŭ la finon de la Strategia Laborplano 2013–2017 kaj se iu kuraĝos relegi ĝin, tiu povos nur vaste malfermi la okulojn: ĝi ne estis realigita eĉ dekone, atenta observanto en pluraj kampoj notus malprogreson kompare kun la situacio en 2013 kaj aldone al ĉio ĉi – la estraro dediĉis tre multajn tempon kaj atenton al la aferoj kiuj havas neniun ligon al la asocia strategio. Espereble oni faros en Seulo formalan pritaksadon de tiu Strategio antaŭ ol la komitato ĝoje kaj fide aprobos iun dokumenton por la postaj jaroj. Alia komitata traktindaĵo estos la estrara raporto pri la pasinta jaro, kiu heroldos ne nur drastan ŝrumpon de la membrano, sed ankaŭ tiun de la financoj – estas antaŭvideble ke la deficito en 2016 estos eĉ pli granda ol oni buĝetis kaj ankaŭ ĝi iĝos nova negativa rekordo. Al la ekstraj kostoj kontribuas nun la Volontula Domo, kiu laŭplane jam en 2017 devus doni profiton. Pliajn batojn al la estraro povas kaŭzi konduto de la junulara sekcio – ĝi ĵus amike ekrilatis kun la Esperanta Civito kaj estas malfacile antaŭvidi kiujn paŝojn ĝi entreprenos poste. Ĝi ja iĝis sendependa.

Ĉu en tiuj cirkonstancoj la komitatanoj daŭre fidos la estraron? Ĉu ili donos verdan lumon por pliaj “renovigoj” kaj “modernigoj”, inter kiuj ankaŭ la daŭrigo de statutaj ŝanĝoj?

Se temas pri TEJO, la situacio ne estas multe pli bona. Provizore almenaŭ finance ĝi bone elturniĝas – per subvencioj kaj subteno de UEA. Pliajn groŝojn portis ne nur la plialtigo de la aĝlimo al 35 jaroj, sed ankaŭ la enkonduko de la regularo pri kunlaboro inter UEA kaj TEJO. Laŭdire ĝi celis firmigi la rilaton inter la du organizaĵoj en la periodo post la sendependiĝo de TEJO, sed ĝi fakte starigis pli favorajn kondiĉojn por la junulara sekcio. Krome, la konstruo de la regularo praktike malebligas nuligi ĝin iam en la estonteco. Kvazaŭ tio ne jam sufiĉus, UEA aĉetis la Volontulan Domon – kaj kvankam ĝi estos posedaĵo de UEA, la Asocio havos el ĝi precipe kostojn, dum la profiton gajnos TEJO, kiu havos lokon por ankrigi siajn volontulojn kaj oficistojn. Ili estas tiom amasaj, ke ili konsistigas nun 5% de la individua membraro.

73-a Internacia Junulara Kongreso en Aneho – emblemoEstas tamen almenaŭ io bona por mencii. En 2017 por la unua fojo Internacia Junulara Kongreso okazos en Afriko – en Aneho (Togolando). Tiun atingon oni malpli ŝuldas al la nuna estraro ol al Łukasz Żebrowski – la eksa prezidanto de TEJO, kiu post la prezidantiĝo de Michael Boris Mandirola en 2015 troviĝas ekster la gvidorganoj de TEJO. En 2016 Żebrowski estis dungita kiel merkatikisto kaj eble nur per tiu movo oni savis la afrikan kongreson.

Ankaŭ alia pozitiva evoluo en TEJO – atendata por 2017 nova papera eldono de Pasporta Servo – okazas ne dank’ al la nunaj gvidantoj, sed malgraŭ ili. Mandirola plurfoje esprimis sian malfavoran opinion pri tiu servo kaj la komitata decido daŭrigi kaj evoluigi ĝin kadre de TEJO. La fakto, ke por la nova eldono ni devas atendi ses jarojn, ŝuldiĝas certagrade ĝuste al li kaj lia insista bagateligado de la afero en la komitato kaj estraro. Tiom pli gratulon al Baptiste Darthenay kaj Eszter Besenyei-Merger (Stela) kiuj proksimigas la celon al ĝia realigo.

Kiam Mark Fettes parolas pri ekzemplodona agado de TEJO, li verŝajne celas siajn vortojn serioze. Lia estraro ja sekvas la ekzemplon de TEJO, eĉ kiam ĝi estas klare malbona kiel en la kazo de la membronombro, kiun TEJO hermetike kaŝas, aŭ la Strategia plano, kiun ĝi unue distrumpetis kaj poste prisilentas.

Se temas pri la membronombroj de TEJO, ili ne estas io per kio oni povus laŭdi la organizaĵon. Eĉ male, la prezidanto malkonsentas publike paroli pri la afero pro la timo ke eŭropuniaj instancoj povus ekkoni la veron. La situacio same aspektas pri la realigo de la Strategia plano 2014–2017 – tio, kio estis pene ellaborita de la Żebrowski-teamo, estas nun same serioze prifajfata de Mandirola.

Propraj eraroj devigis TEJO-n dungi tutan gregon da oficistoj por la lastaj kvar monatoj de 2016. Ilia laboro portis malmultajn rezultojn – du monatojn daŭris la enpostenigo kaj ankaŭ poste la oficistoj raportis ke inter iliaj oficaj okupoj estas prizorgado de la dungo-formalaĵoj antaŭ la nederlandaj instancoj. Tio, kompreneble, ne estas ilia kulpo, sed rezulto de malbona mastrumado de la organizaĵo.

En 2017 ni devus aŭdi pli multe pri Korea Respubliko kaj la tiea Esperanto-movado. Krom la 102-a Universala Kongreso, okazos tie ankaŭ la 50-a Kongreso de ILEI. Ĝi estos 50-a laŭvice, sed fakte la unua kun tiu nomo. Antaŭe temis pri ILEI-Konferencoj. Sian nomon ne ŝanĝos tamen la SAT-Kongreso, kiu en Seulo okazos por la 90-a fojo, sed ankaŭ ĝi estos iusence unua – por la unua fojo en Azio. SAT kongresas precipe en Eŭropo, ĝis nun ĝi kunvenis ekster la kontinento nur du fojojn: en Kanado (1973) kaj Brazilo (1988). En ambaŭ okazoj ĝi havis malpli da kongresanoj ol en tiutempaj kongresoj en Eŭropo, sed en 2017 ripetiĝo de iu el tiuj nombroj – 208, respektive 128 – certe markus la kongreson tre sukcesa.

Fabrício Valle, la eksa redaktoro de Esperanto, enpostenigita komence de la unua periodo de Fettes kaj maldungita en ĝia fino, transprenis de LF-koop la revuon Heroldo de Esperanto. Detaloj de la transakcio ne estis rivelitaj antaŭ la publiko, sed jam ekde januaro 2017 la revuo estos redaktata de Valle kaj eldonata de Sociala Grupo Lexus, firmao kiun li kunposedas kun Paulo Lima. En 2017 Heroldo aperos en monata ritmo. La nova posedanto celas sesobligi la nombron de abonantoj – ne sciate nur estas, kiom da ili ĝi havis antaŭe – kaj jam ekde 2018 eldoni ĝin du fojojn monate. La abono por tiu ĉi jaro kostas 59 eŭrojn. Ĉu Valle sukcesos – ni vidu post unu jaro, sed pri la unuaj problemoj li jam devis raporti: la lanĉo de la retejo de Heroldo estis prokrastita el la 15-a de decembro ĝis la 1-a de januaro, sed la nova jaro tamen komenciĝis sen ĝi.

La jaro 2017 estos Zamenhof-jaro (pro la 100-a mortodatreveno de L.L. Zamenhof). Ĝi estos ankaŭ, en sia unua duono, la Jaro de la Lernanto. Iom surprize, neniu el ili respeguliĝos en la kongresa temo de la UK: Turismo kaj evoluo: vojoj al daŭripovo. Eble ni ne devos bedaŭri, se la kongres-temaj laboroj iĝus plene ignoritaj same kiel tiuj de Nitro, kie malgraŭ interesaj konkludoj oni ne faris la kongresan rezolucion. Kiom ni devos bedaŭri pri aliaj okazaĵoj de la jaro, ni scios tamen nur post dek du monatoj.

Ilustraĵoj: 2017 de geralt/Pixabay (CC0), emblemoj de la 102-a Universala Kongreso en Seulo kaj 73-a Internacia Junulara Kongreso en Aneho

La teksto aperis samtempe en Libera Folio.

Anstataŭ floro

En multaj landoj la 8-a de marto – Internacia Virina Tago – estas okazo por donaci al virinoj florojn kaj ĉokoladojn, rideti al ili kaj komplimenti. Sed… kial? Ĉu unu monaton poste, la 8-an de aprilo (Internacia Tago de Romaoj), ni gratulas la romaojn? Ĉu la 20-an de junio (Monda Tago de Rifuĝintoj) ni donacas florojn al la rifuĝintoj? Ĉu la 7-an de aŭgusto (Internacia Tago de Rajtoj de Transgenruloj) ni komplimentas la transseksulojn? Aŭ ĉu la 1-an de oktobro (Internacia Tago de Maljunuloj) ni regalas per ĉokolado la maljunulojn?

La devenon de la Internacia Virina Tago oni serĉu komence de la 20-a jarcento en Usono, kie la laboristaj virinoj protestis kontraŭ malbonaj laborkondiĉoj. En 1910 la 2-a Internacia Socialista Virina Konferenco aprobis la proponon de Clara Zetkin pri festado de Virina Tago – tiam ankoraŭ sen preciza dato. En la konferenco partoprenis pli ol 100 virinoj el 17 landoj, inkluzive de kvin virinoj elektitaj en la parlamenton de Finnlando. En 1977 Unuiĝintaj Nacioj proklamis la 8-an de marto la Internacia Tago de Virinoj kaj Monda Paco. La festado en 2015 emfazas kiom gravaj por la socia kaj ekonomia progreso estas respekto de la virinaj rajtoj kaj atribuo al la virinoj de pliaj ebloj de agado.

La esenco de la Virina Tago estas klare atentigo pri la egalrajteco de viroj kaj virinoj kaj malbona situacio de la virinoj en la mondo, kaj ne simpla afablumado al “la pli bela sekso”. Antaŭ cento da jaroj la voĉdonrajto de virinoj estis avangarda aliro de nur kelkaj landoj. Nun, kiam la situacio ŝajnas multe pli bona, daŭre estas en la mondo lokoj, kie virinoj ne rajtas voĉdoni aŭ stiri aŭton, kie ili ne rajtas mem decidi pri si, ne rajtas aperi en la publikaj lokoj sen gardanta vira familiano, kie fine amase okazas seksa mutilado de virinoj. La demandoj pri kontraŭvirina (seks)perforto, pri malalta partopreno de virinoj en la regado kaj pri maljusta divido de familiaj kaj hejmaj devoj estas eĉ pli vastaj problemoj. Aktualaj kaj gravaj por la tuta socio.

La katalogo de la problemoj estas bone spegulata en la amaso da libroj, retejoj kaj blogoj. Nun mi ŝatus trakti nur etan niĉon de la demando: la pozicion de la virinoj en Esperantujo.

150307klarazamenhof

La juna Klara Zamenhof, la edzino de L.L. Zamenhof

Ĉio komenciĝis en 1887… Nu, ĉu vi iam pripensis kiujn startkondiĉojn havus Esperanto, se ne la edzino de L.L. Zamenhof, Klara? Mi ne ŝatus nun reskribi la historion plenan de se-oj kaj -us-oj, sed mi atentigas, ke la eldono de la Unua libro estis financita per la doto de Klara Zamenhof, ke ŝi aprobe aliris la elpensaĵon de la edzo, helpis ŝpari ĉe la hejmaj kostoj por financi interalie la altajn sumojn por afranko.

Ne mankas talentaj kaj aktivaj virinoj en la Esperanto-movado. Mireille Grosjean (Mirejo) prezidas la mondan instruistan asocion. Katalin Kováts kaj Zsófia Kóródy estas la pilieroj de la Esperanto-instruado. Marjorie Boulton – de la Esperanto-literaturo. Barbara Pietrzak eĉ post la malfondo de la Esperanto-redakcio de Pola Radio daŭrigas regulajn E-elsendojn el Varsovio. Veronika Poór dediĉas plejparton de sia tempo al la Esperanto-aktivado. Ilona Koutny en la lastaj 17 jaroj gvidas la plej prestiĝajn esperantologiajn Interlingvistikajn Studojn en la Universitato Adam Mickiewicz. Manuela Ronco montris kaj alportis novan kvaliton al TEJO. Loes Demmendaal dum ses jaroj respondecis pri la financo de la plej granda Esperanto-organizo, UEA, kaj nun utiligas siajn scion kaj kapablojn kiel komitata revizoro. Mélanie Maradan revivigis la terminologian agadon kaj tenas ĝin sur alta nivelo. Anna Löwenstein en la 1980-aj jaroj okupiĝis pri la virina agado kaj eldonis la bultenon “Sekso kaj Egaleco”, poste ŝi verkis la faman liston de 1000 facilaj vortoj por “Kontakto” kaj du originalajn dikajn romanojn, ŝi ankaŭ aktive pledas por la “bona lingvo” kaj ujismo (vd. Rusoj loĝas en Rusujo). Spomenka Štimec sukcese aktivas same kiel verkisto, kiel ankaŭ movada organizanto. Tina Tišljar tre kompetente kontribuis al la organizado de la junularaj E-kongresoj, precipe en la malfacilaj jaroj, nun malpli aktivas pro la eksteresperanta profesia agado, tre sukcesoporta. La ekzemplojn oni povas multipliki, ankaŭ – se ne precipe – sur la landa kaj loka niveloj.

150307seksokajegaleco

“Sekso kaj Egaleco”

Tamen, la rolo de la virinoj en la gvidaj organoj de la Esperanto-organizaĵoj estas tre limigita. Nur unu el sep estraranoj de UEA estas virino, nur du el sep estraranoj de TEJO estas virinoj. En la Komitato de UEA inter 74 membroj estas 20 virinoj (t.e. 27%), nur je unu pli multe ol en la Komitato de TEJO, kiu estas tamen malpli granda: el 48 komitatanoj 19 estas virinoj (40%). Ambaŭ komitatoj nete venkas la 42-membran Akademion de Esperanto, en kiu estas nur 5 virinoj (12%) – kaj tie estos tre malfacile akiri seksan ekvilibron, se la Akademio akceptos la novan statuton, kiu enkondukas dumvivan membrecon de la akademianoj…

Plej avangarda tiurilate estas ILEI, kie ses el naŭ estraranoj estas virinoj (67%), inter ili la prezidanto. UEA neniam havis virinan prezidanton, en ĝi la unua ina estrarano estis elektita en la fama kongreso de 1974 (Flóra Szabó-Felső) kaj la unua ina vicprezidanto nur en 1995 (Renée Triolle). En la Estraro de UEA en la oficperiodo 2004–2007 virinoj estis en la plimulto (kvar el sep personoj) kaj tio estis eble unikaj tri jaroj en la pli ol 100-jara historio de UEA.

150307esperantaantologio

“Esperanta antologio”, la unua eldono

Ankaŭ la Esperanto-literaturo estas dominita de viroj. En la Facebook-grupo Literatura Babilejo viroj babilas pri la verkoj de aliaj viroj (aŭ de si mem). En la Baza legolisto de William Auld el 1997, en kiu estas menciitaj 59 verkoj, nur 6 estas aŭtoritaj de virinoj (inter ili Esperanta antologio de Auld, en kiu la ina voĉo ankaŭ ne estas tiu, kiu dominas).

Oni povas ridi, ke pli gravas seksa disdivido ol kompetentoj – sed tio tute ne estas amuza, ĉar tio estas kvazaŭ agnosko, ke virinoj estas malpli kompetentaj ol la viroj! Ĉu vere? Kvankam virinoj dum multaj jarcentoj ne rajtis studi, nun ili konsistigas la pli grandan parton de la studentoj, averaĝe ili estas pli bone edukitaj, sed tradicie ŝarĝitaj per plejparto de hejmaj taskoj havas malpli da ebloj utiligi siajn kapablojn kaj okupiĝi pri la hobioj.

Pri la sentemo rilate al aliaj homaj ecoj ne estas tiom da kritiko kaj duboj. Ne multaj kaj ne tiom brue ĝeniĝas, kiam temas pri plijustigo de la reprezentiĝo laŭ mondregionoj kaj landoj aŭ laŭ aĝo. La estraranoj de TEJO arde antaŭenpuŝas la junularon ĉe UEA, kvankam junularo en UEA konsistigas nur marĝenon. Tiel jam duan oficperiodon reprezentanto de la junularo estis elektigita en la Elektan Komisionon de UEA. Tiuj samaj estraranoj foje kun moka rideto aliras la demandon pri seksa egaleco. Mi ne celas diri, ke mi estas kontraŭ la plifortigo de la junulara voĉo. Mi celas diri, ke ankaŭ fortigo de la virina voĉo estas grava – la virinoj konsistigas pli ol duonon de la homaro!

Neniu sukcesos konvinki min, ke la nesufiĉa reprezentiĝo de la virinoj estas hazardo. Ne diru, ke sekso ne gravas. Ankaŭ mi ŝatus neglekti la demandon pri sekso (ĉar ĝi ja ne gravas), sed la ĝisnunaj spertoj montras, ke la neglekto de tiu demando signifas malekvilibron kaj estas malfavora al la virinoj. Ĝis la sekso vere ne gravos, la pritemaj konsideroj estas absolute necesaj. Pri tiu ĉi situacio mi akuzas neniun, mi nur ŝatus inviti vin al la pripensado: kial tiel estas?

Fakte, kial la virinoj en la Esperanto-movado estas nesufiĉe reprezentitaj? Ĉu ĉar ili pli firme paŝas sur la grundo kaj fajfas pri tiaj aerkasteloj kiel Esperanto? Mi dubas! Unu el la eblaj teorioj estas, ke la malekvilibro estas kaŭzita de la hejmaj taskoj per kiuj la virinoj kutime estas pli ŝarĝitaj ol la viroj. Ekzemple, tradicie la virinoj pli zorgas pri la infanoj kaj vartas ilin. Kion, do, fari por senŝarĝigi la virinojn de tiu devo? Ekzemple, okazigi infanvartejon dum la kongresoj. Ho! El tiu perspektivo la Internacia Infana Kongreseto ekhavas plian signifon, ĝi povas porti plian valoron ol esperantigo de la infanoj. Eble ĝia okazigado (malebla dum la lastaj tri jaroj) kontribuas al seksegaleco? Mi ne diras, ke tio estas solvo, mi ne diras, ke tio ŝanĝas ion ajn – mi nur lanĉas ideon. Mi ŝatus, ke tio iĝu temo de niaj diskutoj, en la kongresoj kaj en la reto. Ĉar pri tio temas la afero! Ne temas pri la “ĝusta proporcio” 50:50, sed pri konsiderado, pri la pripensado kiel ŝajne nerilataj decidoj influas la disdividon de la “fortoj” inter la seksoj (vd. Seksegaleca konsiderado en Vikipedio).

150307ba21

BA 21

Feliĉe, platformo por trakti tiun kaj similajn temojn jam lanĉiĝis, en julio 2014 – temas kompreneble pri la brila blogo Egalecen. Ĝi plenigis certan niĉon, sed eniris ankaŭ antaŭ la ĝeneralan publikon, interalie sur la paĝoj de “Beletra Almanako 21”. Por la Internacia Virina Tago mi rekomendas legi la ĝisnunajn artikolojn de la blogo kaj, aldone, sekvi ĝiajn konsilojn por la 8-a de marto. Kaj ne nur la 8-an de marto!

PS. Mi menciis nomojn de iuj virinoj, kiujn mi nomis talentaj kaj aktivaj. Atentu, tiuj nomoj servas nur kiel ekzemploj! La pretervido de pluraj aliaj estas neevitebla: ne eblas mencii ĉiujn. Se iun mi ne menciis, mi pardonpetas, tiu ne koleru kontraŭ mi. Samtempe mi esprimas mian bedaŭron, ke ĉiuj menciitoj estas eŭropanoj. Ĉu temas pri mia malatento aŭ la ekstereŭropaj virinoj havas eĉ pli malfacile? Kiel pli partoprenigi la ekstereŭropajn virinojn?

Ilustraĵoj: “Klara Zamenhof” el Vikipedio (CC0), kovrilpaĝo de unu el la numeroj de “Sekso kaj Egaleco”, “Esperanta antologio” – la unua eldono (1958), kovrilpaĝo de “Beletra Almanako 21”